Ayhan YÜKSEL

   Hepatit B, hepatit B virüsü olarak bilinen bir virüsün herhangi bir yolla bulaşması nedeniyle oluşan karaciğerin iltihabi bir hastalığıdır. İnsanların bazen ağır biçimde hastalanmasına neden olabilen ve yaşamı tehdit edici hale gelebilen ciddi bir bulaşıcı hastalıktır. Hepatit B bulaşıcı bir hastalıktır ve ülkemizde çok önemli bir sağlık sorunudur.Türkiye’de bugün her 3 kişiden yaklaşık 1’i Hepatit B virüsü ile karşılaşmıştır. Yine her 10 kişiden 1’i Hepatit B virüsünü taşımakta ve bulaştırmaktadır. Hastaların % 75-80 inde herhangi bir belirti vermeksizin gelişir, taramalarda ve kan bağışlarında yapılan tetkiklerde tesadüfen tespit edilir.
    Hepatit B'de hedef organ karaciğerdir.Karaciğer vücudu zehirli maddelerden temizleyen, sindirimde görevli safrayı üretip kana veren, vücutta görevli pek çok taşıyıcı proteinleri hazırlayan ana organdır.Karbonhidrat, yağ ve protein metabolizmasında da çok önemli görevleri vardır. Bu virüs karaciğer dokusunu oluşturan hücreleri tutar, bu hücreler zamanla görevlerini yapamaz hale gelir, karaciğeri zedeleyebilir ve tek tek hücre ölümü başlayabilir,sonrasında karaciğer doku kaybı ve siroz gelişebilir. Siroz karaciğer için geri dönüşümü olmayan bir hasardır.
Hepatit B Nasıl Bulaşır ?
    Hepatit B, kan yoluyla ve cinsel temasla bulaşır. Derideki bir çatlak yada açık yara ile temas eden bir damla kan bile hastalığın bulaşması için yeterli olabilmektedir. Taşıyıcı anneden bebeğine de doğum esnasında bulaşabilir. Kan ve kan ürünlerinin nakli, kirli enjektörlerin kullanımı(ör:uyuşturucu bağımlılarında olduğu gibi hijyenik olmayan şartlarda ortak kullanılan enjektörlerle), yeterli sterilizasyonun yapılmadığı cerrahi girişimler, kuaför ve berberlerdeki iyi sterilize edilmemiş manikür ve pedikür setleri, tıraş bıçakları, makaslar, steril olmayan aletlerle yapılan sünnet,kulak delme işlemleri ve ortak kullanılan diş fırçaları Hepatit B virüsünün bulaşmasına sıklıkla aracılık etmektedir.Hemodiyalize giren hastalar da risk altındadır. Daha nadir geçiş yolları şunlardır. Isırma sonucu tükrükle geçebilir. Öpmekle geçtiği halen bildirilmemiştir. Virüs taşıyan kanın verilmesi durumu artık söz konusu değildir.Çünkü kan bankaları artık kanları kontrol etmekte ve eğer virüs tespit edilirse kan imha edilmektedir. Hepatit B su, yemek ya da temas etme yoluyla yayılmaz.   

 Hepatit B virüsü bulaştıktan sonra üç yol izler:
1-Kişinin bağışıklık sistemi kuvvetli ise vücudunda virüse karşı antikor denilen koruyucu maddeler oluşur ve belirli bir düzeyde kalır, artık kişi doğal olarak aşılanmıştır, tam şifa ile iyileşmiştir. Ömür boyu Hepatit B’den korunacaktır.
2-Oluşan bu koruyucu antikorlar, eğer ki olması gereken düzeye ulaşamaz ise kişi taşıyıcı olarak kalacaktır, henüz kendisi hasta değildir, fakat potansiyel virüs yayıcısıdır, çevresi için hastalığın yayılmasında büyük bir tehlike oluşturur.Özellikle ülkemizde bu anlamda gizli taşıyıcılar çoktur, hastalığın kontrolsüz bulaşmasında en sessiz yolu oluşturur.Taşıyıcılar için risk yıllar sonra başlayabilir.Taşıyıcı kişi karaciğer kanserine aday olabilir veya organ hasarı ile karaciğer yetmezliğine girebilir.
3-Kişide koruyucu antikorlar hiç oluşamaz, her zaman virüs güçlü durumdadır, vücut virüse yenik düşer, karaciğer fonksiyonları bozulur,karaciğer enzimleri yüksektir,kişi aktif hastadır, hızla karaciğer yetmezliğine gider veya hastalık yıllara yayılır zamanla karaciğer yetmezliğine ya da karaciğer kanserine dönüşür.
Hepatit B'nin Belirtileri Nelerdir?
    Enfekte olan bazı kişiler kendilerini hasta hissederken, bazıları da iyi hissederler. Geçen birkaç ay içinde ilk kez virüse maruz kalan kişilerde akut Hepatit B olarak bilinen bir durum gelişir. Bazı kişilerde birkaç hafta boyunca belli belirsiz bir dizi belirti görülebilir. Eğer akut Hepatit B'niz varsa kendinizi; Grip olmuş gibi hissedebilirsiniz; Halsiz ve yorgun hissedebilirsiniz; Bulantı ve kusma olabilir; İshal olabilirsiniz; Derinizde döküntü ve eklem ağrısı olabilir. Bir ya da iki hafta sonra; Gözlerin ve derinin sarardığı ve sarılık olarak bilinen bir durum da gelişebilir; Dışkınız  açık renkli olabilir; İdrarınız koyu sarı bir renk alabilir. Akut Hepatit B'si olan çoğu kişi birkaç hafta sonra kendini yeniden iyi hisseder ve virüs onların yeniden hastalanmasına yol açmaz. Bu kişilerde virüse karşı bağışıklık veya korunma gelişmiştir.
Hepatit B Risk Grupları Hangileridir ?
Hepatit B’li anneden doğan bebekler
Ev içinde Hepatit B hastası yada taşıyıcısı olanlar
Birden fazla kişi ile cinsel ilişkisi olanlar
Eşcinseller
Kan ve kan ürünleri kullananlar
Hemodiyaliz hastaları
Damar içi ilaç bağımlıları
Sağlık personeli
Toplu halde bulunulan yerlerde ( okullar, kreşler, kışlalar, yurtlar, huzurevleri v.s.) yaşayanlar risk gruplarını oluştururlar.
Hepatit B’den Korunmak Mümkün müdür ?
    Virüs vücuda girmemişse korunması kesinlikle mümkün olan bir hastalıktır.En etkili korunma yolu da aşılanmadır.Koruyuculuğu %90-95’tir. Eğer koruyucu düzeyde antikor seviyesi elde edilmişse koruyuculuk %100’e ulaşır.Aşılama,taşıyıcılara veya aktif hasta olanlara yapılamaz. Aşılama kararı,doktorlar tarafından istenen belirli tetkiklerden sonra verilebilir.Uygulanacak aşı şeması,toplam üç dozun belirli zamanlara bölünerek uygulanması ile olur.Genel olarak kullanılan aşı şeması: ilk doz 0.ay(sıfırıncı ay) kabul edilmek kaydıyla,bir ay sonra 2.doz ve 5 ay sonra 3.doz olmak üzere 0-1 ve 6.ayda yapılan 3 doz aşı uygulamasıdır.Bir diğer uygulama da hızlı cevap beklenen olgulardaki kullanılan şemadır:0.ayda 1.doz,bir ay sonra 2.doz,bir ay sonra 3.doz ve de 12.ay da(yani son 3.dozdan 11 ay sonra ) 4.dozun yapılmasıdır.Aşılama sonrası enjeksiyon yerinde ağrı, kızarıklık, şişlik, ateş yüksekliği ve birtakım allerjik reaksiyonlar görülebilmektedir.Çoğu önemsiz reaksiyonlardır.Hastalığın risklerinin yanında daha da önemsizleşirler.